Kontrolka świateł mówi, że światło jest włączone — nie że działa. Regulamin EKG ONZ nr 48 nazywa taki wskaźnik „kontrolką zamknięcia obwodu” i w pkt 2.19 definiuje go wprost: sygnalizuje włączenie urządzenia, ale nie informuje, czy urządzenie działa poprawnie. Wyjątkiem są kierunkowskazy. Zielona lampka reflektora nie zgaśnie więc po przepaleniu żarówki mijania.
Która kontrolka jest obowiązkowa, a której w aucie może nie być
Producent nie umieszcza wskaźników na desce według uznania. Regulamin nr 48 przypisuje każdemu światłu osobny punkt i rozstrzyga w nim, czy kontrolka jest wymagana, czy dowolna. Stąd bierze się zaskoczenie kierowców, że nie mają osobnej lampki świateł mijania — przepis jej nie wymaga.
| Światło | Zwyczajowy kolor wskaźnika | Punkt regulaminu 48 | Czy kontrolka jest wymagana |
|---|---|---|---|
| Drogowe („długie”) | niebieski | 6.1.8 | tak, obowiązkowa |
| Mijania („krótkie”) | zielony | 6.2.8.1 | nie — dowolna, obowiązkowa tylko przy świetle doginającym i przy części modułów LED (6.2.8.2) |
| Przeciwmgłowe przednie | zielony z falą | 6.3.8 | tak, osobna i niemigająca |
| Pozycyjne przednie | zielony | 6.9.8 | tak, niemigająca; zbędna, jeśli podświetlenie deski rozdzielczej włącza się wyłącznie razem z pozycyjnymi |
| Pozycyjne tylne | — | 6.10.8 | tak, ale połączona ze wskaźnikiem pozycyjnych przednich |
| Przeciwmgłowe tylne | żółty z falą | 6.11.8 | tak, osobna i niemigająca |
| Kierunkowskazy | zielony, migający | 6.5.8 | tak, i jako jedyna jest kontrolką działania |
Kierunkowskaz to jedyne światło, którego kontrolka sygnalizuje awarię
Regulamin rozróżnia dwa typy wskaźników. Kontrolka zamknięcia obwodu (pkt 2.19) mówi tylko o włączeniu. Kontrolka działania (pkt 2.18) informuje, czy urządzenie pracuje poprawnie. Wszystkie światła z tabeli wyżej dostały ten pierwszy typ — poza kierunkowskazami, dla których pkt 6.5.8 wymaga kontrolki działania: przy uszkodzeniu któregokolwiek kierunkowskazu ma ona zgasnąć, przestać migać albo wyraźnie zmienić częstotliwość.
Stąd bierze się przyspieszone tykanie po przepaleniu żarówki. Granicę wyznacza poz. 4.4.4 katalogu usterek: częstotliwość poniżej 60 lub powyżej 120 błysków na minutę jest usterką. Podwojone tempo migania wychodzi poza ten przedział, więc to nie „czujność” elektroniki, tylko zachowanie wymuszone przepisem.
Jeżeli deska pokazuje żółtą lampkę z wykrzyknikiem obok symbolu reflektora, to osobny wskaźnik awarii oświetlenia, a nie kontrolka włączenia — w rozpoznaniu samego kształtu pomaga tekst o kontrolce z wykrzyknikiem.
Żółta kontrolka z falą: jedyne światło z ostrzeżeniem dźwiękowym
Tylne światła przeciwmgłowe dostały w regulaminie nr 48 zabezpieczenie, którego nie ma żadne inne światło. Punkt 6.11.7.3.2 wymaga, aby po wyłączeniu zapłonu lub wyjęciu kluczyka i otwarciu drzwi kierowcy pojazd dał ostrzeżenie co najmniej dźwiękowe, jeżeli przełącznik tylnych przeciwmgłowych został w pozycji włączonej — niezależnie od tego, czy lampka na desce świeci.
Powód jest praktyczny: tylne przeciwmgłowe oślepiają jadącego z tyłu, a przepis pozwala ich używać tylko wtedy, gdy widoczność spada poniżej 50 m (art. 30 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym). Ten sam przepis nakazuje wyłączyć je niezwłocznie po poprawie widoczności.
Kiedy wolno używać którego światła i ile kosztuje pomyłka
| Sytuacja | Podstawa w Prawie o ruchu drogowym | Grzywna w taryfikatorze |
|---|---|---|
| Jazda bez wymaganych świateł od zmierzchu do świtu | art. 51 ust. 1 | 300 zł |
| Jazda bez wymaganych świateł od świtu do zmierzchu | art. 51 ust. 1 lub 2 | 100 zł |
| Jazda bez świateł w tunelu, o dowolnej porze doby | art. 51 ust. 1 lub 6 | 200 zł |
| Światła drogowe użyte niezgodnie z przepisami | art. 51 ust. 3 | 200 zł |
| Przednie przeciwmgłowe poza dozwolonymi warunkami | art. 51 ust. 5 | 100 zł |
| Tylne przeciwmgłowe przy normalnej przejrzystości powietrza | art. 30 ust. 3 | 100 zł |
| Brak oświetlenia podczas postoju przy niedostatecznej widoczności | art. 52 ust. 1–2, art. 30 ust. 2 | 150–300 zł |
Dwie granice warto zapamiętać dosłownie. Światła mijania są obowiązkowe przez całą dobę (art. 51 ust. 1), a światła do jazdy dziennej mogą je zastąpić wyłącznie od świtu do zmierzchu (ust. 2) — po zmierzchu zielona kontrolka DRL-i nie zwalnia z włączenia mijania. Przednich przeciwmgłowych wolno zaś używać przy dobrej pogodzie tylko na drodze krętej oznaczonej znakami i tylko od zmierzchu do świtu (ust. 5). Koszt poszczególnych napraw oświetlenia zbiera zestawienie kosztów utrzymania auta.
Niedziałająca kontrolka na badaniu technicznym
Wskaźniki kontrolne oświetlenia mają w katalogu usterek własną pozycję — 4.9. Diagnosta sprawdza je organoleptycznie, a klasyfikacja zależy od tego, która lampka nie działa.
| Stwierdzenie (poz. 4.9 katalogu usterek) | Klasa usterki | Skutek |
|---|---|---|
| 4.9.1 a) wskaźniki nie działają | UD — drobna | wynik pozytywny, uwaga w protokole |
| 4.9.1 a) nie działa wskaźnik świateł drogowych lub tylnego przeciwmgłowego | UP — poważna | wynik negatywny |
| 4.9.1 b) uszkodzenie urządzeń kontrolnych sygnalizujących działanie świateł | UP — poważna | wynik negatywny |
| 4.9.1 c) urządzenia kontrolne niezgodne z rozporządzeniem o warunkach technicznych | UP — poważna | wynik negatywny |
| 4.9.2 brak zgodności z wymaganiami rozporządzenia | UD — drobna | wynik pozytywny |
Wyjątek pokrywa się co do joty z regulaminem nr 48: poważną usterką są dokładnie te dwa wskaźniki, dla których pkt 6.1.8 i 6.11.8 wymagają osobnej lampki. Martwa zielona kontrolka pozycyjnych to usterka drobna, martwa niebieska kontrolka drogowych kosztuje ponowne badanie. Podobną asymetrię — inny skutek zależnie od tego, która lampka gaśnie — ma kontrolka ABS.
Najczęstsze pytania
Co oznacza zielona kontrolka świateł mijania? Że reflektory mijania albo światła pozycyjne są włączone. Regulamin nr 48 nie wymaga osobnego wskaźnika mijania (pkt 6.2.8.1), więc w wielu autach zielony symbol reflektora odpowiada w praktyce za pozycyjne.
Czy kontrolka świateł zgaśnie, gdy przepali się żarówka? Nie. Poza kierunkowskazami wszystkie wskaźniki oświetlenia to kontrolki zamknięcia obwodu (pkt 2.19) — informują o włączeniu, nie o sprawności.
Co oznacza żółta kontrolka z falą? Włączone tylne światła przeciwmgłowe. Wolno ich używać tylko przy widoczności poniżej 50 m; jazda z nimi przy normalnej przejrzystości powietrza to 100 zł grzywny.
Dlaczego kierunkowskaz miga szybciej po przepaleniu żarówki? Bo pkt 6.5.8 wymaga, żeby kontrolka kierunkowskazu zmieniła zachowanie przy awarii. Dopuszczalny zakres to 60–120 błysków na minutę (poz. 4.4.4 katalogu usterek).
Czy niebieska kontrolka oznacza usterkę? Nie — niebieski wskaźnik sygnalizuje włączone światła drogowe. Znaczenie kolorów w pozostałych układach porządkuje przewodnik po kontrolkach w samochodzie.
Źródła
- Regulamin EKG ONZ nr 48 — jednolite przepisy dotyczące homologacji pojazdów w zakresie instalacji urządzeń oświetleniowych i sygnalizacji świetlnej (pkt 2.18, 2.19, 6.1.8, 6.2.8, 6.3.8, 6.5.8, 6.9.8, 6.10.8, 6.11.7.3.2, 6.11.8).
- Ustawa Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2024 poz. 1251) — art. 30, art. 51, art. 52.
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 26.06.2012 w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów (Dz.U. 2022 poz. 2066) — poz. 4.4.4 i 4.9 katalogu usterek.
- Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych (Dz.U. 2021 poz. 2484) — poz. 115, 182–188 taryfikatora.
