Odcinkowy pomiar prędkości nie mierzy prędkości chwilowej. System rejestruje tablicę rejestracyjną na wjeździe i wyjeździe z odcinka, a prędkość wylicza z czasu przejazdu: znana długość odcinka podzielona przez zmierzony czas. Mandat przychodzi wtedy, gdy ta średnia przekroczy limit o więcej niż 10 km/h — przy limicie 70 km/h karane jest 81 km/h, a nie chwilowe 100 km/h w połowie odcinka.
Poniżej skąd bierze się tolerancja 10 km/h i czym różni się od błędu pomiaru, graniczny czas przejazdu policzony dla typowych długości i limitów oraz arytmetyka „odrabiania” zbyt szybkiego fragmentu. Stan prawny na 16 października 2026 r.
Jak przepisy nazywają to urządzenie
Zasada pomiaru czasu przejazdu jest w przepisach metrologicznych wprost: prędkościomierzem kontrolnym jest także przyrząd mierzący prędkość „na podstawie pomiaru czasu przebycia przez pojazd kontrolowany odcinka drogi o określonej długości” (§ 2 pkt 4 lit. b, Dz.U. 2019 poz. 1081). OPP podlega więc legalizacji i tym samym błędom granicznym co radar.
Trzy różne liczby, które są mylone
Krążące obok siebie 10 km/h, 3 km/h i 3% to trzy różne wielkości. Tolerancja 10 km/h nie jest błędem pomiarowym — to margines błędu kierowcy, który ustawa nakazuje uwzględnić przy ustalaniu progów rejestracji.
| Wielkość | Ile wynosi | Podstawa i czego dotyczy |
|---|---|---|
| Tolerancja urządzenia rejestrującego | 10 km/h włącznie — zapis od przekroczenia o 11 km/h | art. 129h ust. 5 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym (Dz.U. 2024 poz. 1251): „możliwość błędu kierowcy do 10 km/h włącznie w utrzymaniu dopuszczalnej prędkości” |
| Błąd graniczny dopuszczalny poza laboratorium | ± 3 km/h do 100 km/h; ± 3% powyżej 100 km/h | § 21 pkt 2 Dz.U. 2019 poz. 1081 — dotyczy przyrządu, nie kierowcy |
| Błąd graniczny dopuszczalny w laboratorium | ± 1 km/h do 100 km/h; ± 1% powyżej | § 21 pkt 1 — warunki badania typu, nie drogowe |
Jest tu haczyk: rozporządzenie wykonawcze, które ustalało progi rejestracji na podstawie art. 129h ust. 5 (Dz.U. 2013 poz. 366), zostało uchylone 1 stycznia 2016 r. (Dz.U. 2015 poz. 1335) — wraz z przejęciem fotoradarów przez Inspekcję Transportu Drogowego. Wytyczna „do 10 km/h włącznie” została w ustawie, a próg 11 km/h jest dziś praktyką operatora systemu, nie liczbą z obowiązującego aktu wykonawczego.
Graniczny czas przejazdu odcinka
Cały pomiar sprowadza się do jednej liczby: minimalnego czasu przejazdu, czyli długości podzielonej przez limit powiększony o tolerancję. 14 km to rząd wielkości najdłuższych polskich odcinków, takich jak ten na A1.
| Długość odcinka | limit 50 | limit 70 | limit 100 | limit 120 | limit 140 |
|---|---|---|---|---|---|
| 2 km | 2:00 | 1:30 | 1:06 | 0:55 | 0:48 |
| 5 km | 5:00 | 3:45 | 2:44 | 2:19 | 2:00 |
| 10 km | 10:00 | 7:30 | 5:27 | 4:37 | 4:00 |
| 14 km | 14:00 | 10:30 | 7:38 | 6:28 | 5:36 |
Na odcinku dwukilometrowym cała różnica między mandatem a jego brakiem to kilka sekund — krótkie odcinki wybaczają mniej niż długie, choć tolerancja jest ta sama.
Czy zbyt szybki fragment da się odrobić
Da się, ale czas zużyty na początku nie wraca. Przykład: odcinek 10 km, limit 70 km/h, czyli 7:30 do dyspozycji.
| Pierwsze 5 km jechane | Zużyty czas | Zostaje na drugie 5 km | Dozwolona prędkość na resztę |
|---|---|---|---|
| 90 km/h | 3:20 | 4:10 | 72 km/h |
| 100 km/h | 3:00 | 4:30 | 67 km/h |
| 110 km/h | 2:44 | 4:46 | 63 km/h |
| 120 km/h | 2:30 | 5:00 | 60 km/h |
Według danych GITD cytowanych przez prasę motoryzacyjną średnie przekroczenie na polskich odcinkach to około 21 km/h, a powyżej 50 km/h przekracza niespełna 2% kierowców. Przy przekroczeniu powyżej 50 km/h w terenie zabudowanym dochodzi zatrzymanie prawa jazdy na trzy miesiące.
Najczęstsze pytania
Czy tolerancja to 10% czy 10 km/h? 10 km/h, niezależnie od limitu: przy 50 km/h daje 60 km/h, przy 140 km/h — 150 km/h. Procentowo wyrażone są tylko błędy graniczne przyrządu powyżej 100 km/h (± 3%).
Czy mandat dostaje właściciel, czy kierowca? Wezwanie idzie do właściciela pojazdu, który może przyjąć mandat albo wskazać kierującego. Odmowa wskazania jest osobnym wykroczeniem z art. 96 § 3 Kodeksu wykroczeń.
Czy OPP łapie motocykle? Rzadziej, bo kamery odczytują zwykle tablicę przednią, a motocykl ma tylko tylną. To ograniczenie techniczne systemu, nie wyjątek w przepisach.
Czy mogę zweryfikować pomiar? Tak — w postępowaniu można żądać świadectwa legalizacji urządzenia i materiału dowodowego. Co funkcjonariusz musi okazać, opisuje tekst o uprawnieniach policji podczas kontroli; terminy po zgłoszeniu nagrania — zgłoszenie z wideorejestratora; kalendarz przepisów — zmiany dla kierowców w 2027 roku.
Osobną liczbą jest błąd samego prędkościomierza w aucie: przepis homologacyjny pozwala mu zawyżać o 10% plus 4 km/h i zakazuje zaniżania — rachunek dla wskazań od 50 do 140 km/h podaje tekst o tym, czy prędkościomierz zawyża prędkość.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 17 lutego 2014 r. o wymaganiach dla przyrządów do pomiaru prędkości pojazdów — tekst jednolity: Dz.U. 2019 poz. 1081 (§ 2 pkt 4, § 21)
- Ustawa Prawo o ruchu drogowym, tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 1251 (art. 129h ust. 5 pkt 3)
- Rozporządzenie z 14 marca 2013 r. o pomiarach przez urządzenia rejestrujące (Dz.U. 2013 poz. 366), uchylone 1 stycznia 2016 r. (Dz.U. 2015 poz. 1335)
- Dane GITD o średnim przekroczeniu na odcinkowych pomiarach — za Auto Świat
