Martwe pole to obszar wokół samochodu, którego kierowca nie widzi ani bezpośrednio, ani w żadnym lusterku. W samochodzie osobowym prawo wymaga tylko trzech lusterek: wewnętrznego i dwóch głównych zewnętrznych klasy III. Lusterka szerokokątne i bliskiego widzenia, czyli te, które w ciężarówce są obowiązkowe właśnie po to, żeby martwe pole zasłonić, w osobówce nie są wymagane wcale.
Ile lusterek musi mieć samochód — i czego w nich nie ma
Liczbę i klasę lusterek określa załącznik nr 12 do rozporządzenia o warunkach technicznych pojazdów. Klasy są sześć: I to lusterko wewnętrzne, II i III główne zewnętrzne, IV szerokokątne, V bliskiego widzenia, VI przednie. Różnica między kategoriami pojazdów jest większa, niż się wydaje.
| Kategoria pojazdu | I wewn. | II | III | IV szerokokątne | V bliskiego widzenia | VI przednie |
|---|---|---|---|---|---|---|
| M1 — osobowy | obowiązkowe | dopuszczalne | obowiązkowe (1 kierowcy + 1 pasażera) | tylko autobus szkolny | tylko autobus szkolny | tylko autobus szkolny |
| N1 — dostawczy do 3,5 t | obowiązkowe | dopuszczalne | obowiązkowe (po obu stronach) | — | — | — |
| M2, M3 — autobusy | dopuszczalne | obowiązkowe | niedozwolone | M2: 1 po stronie pasażera | M2: 1 po stronie pasażera | M2: po obu stronach |
| N2 do 7,5 t | dopuszczalne | obowiązkowe | niedozwolone | obowiązkowe po obu stronach | obowiązkowe 1 po stronie pasażera | dopuszczalne |
| N2 powyżej 7,5 t, N3 | dopuszczalne | obowiązkowe | niedozwolone | obowiązkowe (1 + 1) | obowiązkowe 1 po stronie pasażera | obowiązkowe |
Wniosek jest prosty i mało znany: ciężarówka ma pięć lub sześć lusterek, bo przy tej bryle nadwozia martwe pole po stronie pasażera mieści całego rowerzystę. Osobówka ma trzy, a jej martwe pole nikomu nie przeszkadza w przejściu badania technicznego. Lusterka klas V i VI muszą być zamontowane co najmniej 2,00 m nad podłożem — stąd te wystające „grzybki” nad szybą ciężarówki.
Przepis zna tylko jedną liczbową miarę skuteczności zastępczej: jeśli producent nie może zamontować lusterek klasy IV i V, obowiązek uważa się za spełniony, gdy kombinacja innych urządzeń daje co najmniej 95% pola widzenia klasy IV i 85% pola widzenia klasy V na poziomie podłoża, potwierdzone dokumentem jednostki uprawnionej.
Czy czujnik martwego pola jest obowiązkowy?
W samochodzie osobowym — nie, i na razie nic na to nie wskazuje. Rozporządzenie (UE) 2019/2144 wymienia system informujący o martwym polu w załączniku II jako pozycję B6, ale litera obowiązku stoi wyłącznie w kolumnach pojazdów ciężkich. Kolumny M1 i N1 są przy tej pozycji puste.
| Poz. | Układ | Których pojazdów dotyczy | Odmowa homologacji nowego typu | Zakaz rejestracji |
|---|---|---|---|---|
| B6 | System informujący o martwym polu | M2, M3, N2, N3, T | 6 lipca 2022 | 7 lipca 2024 |
| B5 | Ostrzeganie przed zderzeniem z pieszym lub rowerzystą | M2, M3, N2, N3, T | 6 lipca 2022 | 7 lipca 2024 |
| B8 | Pole widzenia z przodu (regulamin ONZ nr 125) | M1 | — | 6 lipca 2022 |
| B8 | to samo | N1 | 7 lipca 2024 | 7 lipca 2026 |
| B9 | Pole bezpośredniej widoczności w pojazdach ciężkich | M2, M3, N2, N3 | 7 stycznia 2026 | 7 stycznia 2029 |
To rozróżnienie ginie w prasowych listach „obowiązkowych systemów ADAS”, w których B6 trafia do jednego worka z automatycznym hamowaniem awaryjnym czy wykrywaniem obiektów przy cofaniu. Tamte dwa obejmują także osobówki. Martwe pole — nie.
Osobowego auta dotyczy za to pozycja B8: pole widzenia z przodu według regulaminu ONZ nr 125, z literą A — zakaz rejestracji niespełniających pojazdów obowiązuje od 6 lipca 2022 r. W pojazdach ciężkich jej odpowiednikiem jest B9 z literą D, czyli najpóźniejszym terminem w całym wykazie: zakaz rejestracji wchodzi dopiero 7 stycznia 2029 r.
Dla autobusów i ciężarówek obowiązek ma jeszcze drugą podstawę: art. 9 ust. 5 rozporządzenia nakazuje projektować je tak, aby ograniczać martwe pola przed kierowcą i po jego bokach. Dla kategorii M1 takiego przepisu nie ma.
Martwe pole na badaniu technicznym
Diagnosta nie mierzy martwego pola. Sprawdza lusterka i pole widzenia organoleptycznie, a katalog usterek przypisuje każdemu stwierdzeniu klasę: UD — usterka drobna, UP — poważna, UN — niebezpieczna.
| Poz. | Co stwierdza diagnosta | Klasa |
|---|---|---|
| 3.3 a) | Brak lusterka lub urządzenia widzenia pośredniego albo mocowanie niezgodne z wymaganiami technicznymi | UP |
| 3.3 b) | Lusterko nieznacznie uszkodzone lub obluzowane | UD |
| 3.3 b) | Lusterko nie działa, jest poważnie uszkodzone lub niepewnie zamocowane | UP |
| 3.3 | Mniej niż dwa urządzenia obserwacji (pojazd powyżej 3,5 t) | UP |
| 3.1 a) | Przeszkody w polu widzenia kierowcy znacząco je ograniczające | UD |
| 3.1 | Znaczące ograniczenie widoczności w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki | UN |
Różnica praktyczna: urwane lusterko to usterka poważna i badanie kończy się wynikiem negatywnym. Lusterko obluzowane albo z pękniętą obudową to usterka drobna, z którą badanie da się przejść. A jedyna pozycja z klasą UN dotyczy nie lusterek, lecz zasłoniętej szyby przedniej.
Co z tym zrobić w osobówce
Skoro obowiązkowy zestaw osobówki nie zawiera ani lusterka szerokokątnego, ani bliskiego widzenia, zmniejszenie martwego pola jest decyzją właściciela, nie wymogiem homologacyjnym. Dokładane lusterko szerokokątne albo czujnik to w istocie dobrowolne dokładanie tego, co w ciężarówce jest obowiązkiem od 7 lipca 2024 r. Jedyna liczbowa poprzeczka, jaką przepis zna — 95% pola klasy IV i 85% klasy V — została napisana dla pojazdów ciężkich i nikt nie będzie jej sprawdzał na parkingu. Terminy pozostałych obowiązków zbiera kalendarz zmian dla kierowców.
Najczęstsze pytania
Jak sprawdzić martwe pole w swoim samochodzie?
Ustawiony w normalnej pozycji za kierownicą poproś kogoś, żeby przeszedł od tylnego zderzaka wzdłuż boku auta. Obszar, w którym ta osoba znika z lusterka zewnętrznego, a jeszcze nie pojawia się w kątem oka widzianej szybie bocznej, to właśnie martwe pole. Przepis nie podaje jego wymiaru — załącznik nr 13 do rozporządzenia definiuje minimalne pole lusterka lewego geometrycznie, rysunkiem, a nie liczbą w metrach.
Gdzie są czujniki martwego pola?
Zwykle w zderzaku tylnym, po obu jego bokach — radary krótkiego zasięgu obserwujące pas obok i za pojazdem. W samochodzie osobowym to wyposażenie dodatkowe, nie element homologacji.
Czy brak lusterka to usterka na przeglądzie?
Tak, i to poważna (UP, pozycja 3.3 a katalogu usterek). Lusterko tylko obluzowane albo nieznacznie uszkodzone jest usterką drobną.
Czy autobusy i ciężarówki muszą mieć system martwego pola?
Tak. Nowe typy pojazdów M2, M3, N2 i N3 nie mogły otrzymać homologacji bez niego od 6 lipca 2022 r., a od 7 lipca 2024 r. takich pojazdów nie wolno rejestrować.
Źródła
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2144 — załącznik II (pozycje B5, B6, B8, B9 i daty liter A–D), art. 9 ust. 5 i art. 16.
- Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów i zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 2024 poz. 502) — § 11 ust. 1 pkt 5, załącznik nr 12 i załącznik nr 13.
- Rozporządzenie w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów (Dz.U. 2022 poz. 2066) — katalog usterek, pozycje 3.1 i 3.3.
- Regulamin nr 46 EKG ONZ — klasy urządzeń widzenia pośredniego (Dz. Urz. UE L 177 z 10.07.2010, s. 211).
