Automatyczne hamowanie awaryjne (AEB, w przepisach AEBS) to układ, który sam wykrywa zagrożenie zderzeniem i uruchamia hamulce z opóźnieniem co najmniej 5,0 m/s², nie czekając na nogę kierowcy. W nowych samochodach osobowych jest obowiązkowy od 7 lipca 2024 r., a od 7 lipca 2026 r. każde nowo rejestrowane auto musi wykrywać także pieszych i rowerzystów.
Od kiedy AEB jest obowiązkowy
Obowiązek wynika z art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2019/2144, które każe wyposażać samochody kategorii M1 (osobowe) i N1 (dostawcze do 3,5 t) w AEBS „w dwóch fazach”: najpierw wykrywanie przeszkód i pojazdów przed maską, potem rozszerzenie go na pieszych i rowerzystów. Daty wejścia w życie nie ma w samym artykule — siedzą w załączniku II, w literach przypisanych do każdej pozycji wykazu wymogów.
| Zakres obowiązku | Nowe typy pojazdu | Każdy nowo rejestrowany egzemplarz |
|---|---|---|
| AEBS w pojazdach lekkich, scenariusz pojazd–pojazd (poz. C9, litera B) | 6 lipca 2022 | 7 lipca 2024 |
| AEBS wykrywający pieszych i rowerzystów (poz. B4, litera C) | 7 lipca 2024 | 7 lipca 2026 |
| AEBS w pojazdach ciężkich M2, M3, N2, N3 — regulamin ONZ nr 131 (poz. C8, litera A) | — | 6 lipca 2022 |
Starszego samochodu obowiązek nie dotyczy i nie ma przepisu, który wymagałby doposażenia. Pozostałe obowiązkowe systemy z tego samego rozporządzenia opisujemy osobno — inteligentny asystent prędkości, awaryjne utrzymanie pasa ruchu i rejestrator danych o zdarzeniu; kalendarz wszystkich zmian zbiera przegląd zmian dla kierowców.
Co system musi wyhamować, a czego już nie
Wymagania techniczne stoją w regulaminie ONZ nr 152. Nie mówią „unikaj zderzeń”, tylko podają tabelę: z jaką maksymalną prędkością pojazd wolno uderzyć w przeszkodę po pełnym zadziałaniu AEBS. Zero w tabeli znaczy „zderzenia być nie może”.
| Prędkość względna | M1 — cel nieruchomy | N1 — masa maksymalna | N1 — masa w stanie gotowym do jazdy |
|---|---|---|---|
| do 40 km/h | 0,00 | 0,00 (do 38 km/h) | 0,00 |
| 42 km/h | 10,00 | 15,00 | 0,00 |
| 45 km/h | 15,00 | 20,00 | 15,00 |
| 50 km/h | 25,00 | 30,00 | 25,00 |
| 55 km/h | 30,00 | 35,00 | 30,00 |
| 60 km/h | 35,00 | 40,00 | 35,00 |
Wartości w km/h, maksymalna prędkość uderzenia po zadziałaniu systemu. Dla prędkości pośrednich (np. 53 km/h) obowiązuje limit przypisany do następnej wyższej wartości z tabeli, czyli 55 km/h.
Stąd prosty wniosek, którego nie widać w materiałach producentów: pełne uniknięcie stłuczki jest wymagane tylko do około 40 km/h. Przy 60 km/h przepis dopuszcza uderzenie z 35 km/h — czyli AEB ma skasować mniej niż połowę energii zderzenia. Zakres działania to minimum 10–60 km/h, więc powyżej 60 km/h regulamin nie wymaga od systemu niczego, choć producenci zwykle dają więcej.
Tabela obowiązuje w ściśle określonych warunkach: droga sucha, osie wzdłużne obu samochodów przesunięte względem siebie nie więcej niż 0,2 m, oświetlenie otoczenia co najmniej 1000 luksów. Poza nimi system nie musi dowieźć tych liczb, ale nie wolno mu się wyłączyć. Przed samym hamowaniem musi ostrzec kierowcę: sygnał ostrzeżenia o zderzeniu idzie najpóźniej 0,8 sekundy przed hamowaniem awaryjnym, w co najmniej dwóch trybach z trzech (dźwięk, wibracja, światło).
Druga faza: pieszy i rowerzysta
Faza obowiązująca od lipca 2026 r. ma własny, węższy zakres prędkości — od 20 do 60 km/h — i własny scenariusz badania: pieszy przechodzi przez drogę ze stałą prędkością 5 km/h, prostopadle do toru jazdy. Wymagana jasność otoczenia jest tu dwa razy wyższa niż w scenariuszu pojazd–pojazd: co najmniej 2000 luksów.
| Prędkość pojazdu | M1 — masa maksymalna | M1 — masa w stanie gotowym do jazdy |
|---|---|---|
| 20–40 km/h | 0,00 | 0,00 |
| 42 km/h | 10,00 | 0,00 |
| 45 km/h | 15,00 | 15,00 |
| 50 km/h | 25,00 | 25,00 |
| 60 km/h | 35,00 | 35,00 |
Progi są więc takie same jak przy zderzeniu z samochodem, ale zaczynają się dopiero od 20 km/h. W mieście, przy 50 km/h, przepis dopuszcza potrącenie pieszego z prędkością 25 km/h — AEB jest układem łagodzącym skutki, nie gwarancją.
Czy AEB da się wyłączyć
Można, jeśli producent przewidział taki przełącznik, ale regulamin obstawia go czterema warunkami naraz:
- ręczne wyłączenie wymaga co najmniej dwóch zamierzonych działań kierowcy — jedno przypadkowe dotknięcie nie wystarczy;
- funkcja włącza się sama przy każdym kolejnym uruchomieniu zapłonu;
- dezaktywacja przy prędkości powyżej 10 km/h jest niemożliwa;
- wyłączony AEB musi być zgłoszony kierowcy ciągłym, żółtym sygnałem ostrzegawczym — tym samym, który sygnalizuje awarię układu (porównaj symbole kontrolek na tablicy).
Osobno regulamin pozwala przerwać już rozpoczęte hamowanie — każdym celowym działaniem, które pokazuje, że kierowca panuje nad sytuacją: gwałtownym naciśnięciem pedału przyspieszenia albo włączeniem kierunkowskazu. Listę takich działań producent składa jednostce badawczej przy homologacji. System wolno też dezaktywować automatycznie w sytuacjach wymienionych przez producenta — jazda w terenie, holowanie, praca na hamowni, mycie w myjni, rozregulowanie czujników — i musi wtedy wrócić do pracy sam, gdy przyczyna zniknie.
Dlaczego hamuje „bez powodu”
Fałszywe zadziałania są objęte homologacją: regulamin wymaga, by system nie ostrzegał i nie hamował w sytuacjach, w których kierowca nie dostrzegłby zagrożenia. Sprawdzają to dwa konkretne przejazdy:
- dwa nieruchome sedany kategorii M1 stoją równo tyłami, 4,5 m od siebie; badany samochód przejeżdża środkiem między nimi, w linii prostej, przez co najmniej 60 m — AEBS nie może ani ostrzec, ani zahamować;
- model pieszego stoi 1 m od boku samochodu, zwrócony w kierunku jazdy; badany pojazd mija go na dystansie co najmniej 60 m — reakcja również jest niedopuszczalna.
Badania skuteczności jadą przy 20, 42 i 60 km/h na cel nieruchomy, przy 30 i 60 km/h na cel jadący 20 km/h, a w scenariuszu z pieszym przy 20, 30 i 60 km/h, z tolerancją +0/−2 km/h.
FAQ
Czy AEB zatrzyma auto całkowicie?
Do około 40 km/h tak — tabela w regulaminie wymaga wtedy prędkości uderzenia 0,00 km/h. Przy 60 km/h dopuszczalne jest uderzenie z 35 km/h.
Mam auto z 2020 roku, czy powinno mieć AEB?
Nie musi. Obowiązek dla nowych typów zaczął się 6 lipca 2022 r., a dla wszystkich nowo rejestrowanych egzemplarzy 7 lipca 2024 r. Wcześniej AEB był wyposażeniem opcjonalnym.
Czy AEB wykrywa rowerzystę?
W autach rejestrowanych od 7 lipca 2026 r. — tak, to wymóg drugiej fazy z art. 7 ust. 2 lit. b rozporządzenia 2019/2144. W starszych zależy od producenta.
Czy wyłączenie AEB jest legalne?
Tak, jeśli samochód ma fabryczny przełącznik: przepis wprost przewiduje ręczną dezaktywację. Nie wolno natomiast trwale usunąć ani przeprogramować systemu — wymóg dotyczy pojazdu homologowanego, a stan wyposażenia sprawdza badanie techniczne.
Czym AEB różni się od asystenta hamowania BAS?
BAS (regulamin ONZ nr 139) tylko wzmacnia nacisk kierowcy na pedał. AEB hamuje sam, bez udziału nogi, i sam wykrywa zagrożenie.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2019/2144 — art. 7 ust. 2–4 i załącznik II (wykaz wymogów, pozycje B4, C8, C9, uwagi do tabeli).
- Regulamin nr 152 EKG ONZ (Dz.U. UE L 360 z 30.10.2020) — pkt 5.1–5.5, dodatek 2 do załącznika 3.
