Kontrolka kontroli trakcji (ASR, TC, TCS) miga tylko wtedy, gdy układ właśnie pracuje — to znak, że koło traci przyczepność, a nie usterka. Świecenie ciągłe oznacza awarię układu albo jego wyłączenie przyciskiem. Symbol tej lampki nie jest przepisami ujednolicony, dlatego w każdej marce wygląda inaczej: raz jako auto ze śladami poślizgu, raz jako same litery.
Trzy stany lampki i co każdy z nich znaczy
Kontrola trakcji (skróty ASR, TC, TCS zależnie od producenta) zapobiega buksowaniu kół napędzanych przy ruszaniu i przyspieszaniu. Redukuje moment silnika i przyhamowuje koło, które traci przyczepność. Lampka ma trzy odrębne stany i mylenie ich to najczęstszy powód niepotrzebnej wizyty w warsztacie.
| Stan lampki | Co się dzieje | Co robić |
|---|---|---|
| Miga podczas jazdy | Układ pracuje w tej sekundzie — koło buksuje, elektronika interweniuje | Nic. Zdjąć gaz, dostosować prędkość do nawierzchni |
| Świeci światłem ciągłym | Usterka układu albo jego elementu wejściowego | Diagnostyka — układ nie działa, choć jechać można |
| Świeci osobna lampka z dopiskiem OFF | Układ wyłączony ręcznie przyciskiem | Nacisnąć przycisk ponownie albo przekręcić kluczyk |
W instrukcji Opla Astry K rozdzielenie jest opisane wprost: podczas działania układu kontroli trakcji lampka miga, a w razie usterki „zaczyna świecić światłem ciągłym, a na wyświetlaczu informacyjnym kierowcy pojawia się komunikat”. Wyłączenie układu sygnalizuje natomiast osobna lampka. Po wyłączeniu i ponownym włączeniu zapłonu kontrola trakcji uaktywnia się automatycznie — to samo dotyczy zdecydowanej większości aut osobowych.
Dlaczego w każdym aucie wygląda inaczej
Symbole kontrolek reguluje regulamin EKG ONZ nr 121. Jego tabela 1 wylicza 43 pozycje i według pkt 5.2.1 dla każdej z nich obowiązuje symbol z kolumny 2 tej tabeli. Problem w tym, że kontroli trakcji w tej tabeli nie ma wcale. Jest tylko pozycja 43 — elektroniczny układ stabilizacji toru jazdy (ESC) wraz z sygnalizacją awarii.
| Pozycja regulaminu nr 121 | Kontrolka | Wymagana | Kolor |
|---|---|---|---|
| 37 | Zużycie okładzin hamulcowych | tak | żółty |
| 42a, 42b | Ciśnienie w oponach i jego usterka | tak | żółty |
| 43 | ESC wraz z usterką | tak | wg regulaminów nr 13 i 13-H |
| brak pozycji | Kontrola trakcji (ASR, TC, TCS) | nie | dowolny |
Konsekwencje są dwie. Po pierwsze, przy pozycji 43 regulamin dopuszcza zastąpienie rysunku samymi literami ESC — stąd auta, w których zamiast auta ze śladami poślizgu świeci napis. Po drugie, dla urządzeń spoza tabeli 1 pkt 5.2.2 pozwala producentowi użyć symbolu własnego pomysłu, a pkt 5.2.1 jedynie zaleca sięgnięcie po normę ISO 2575:2004. Dlatego ta sama funkcja ma w jednej marce trójkąt ze znakiem wykrzyknika, w innej literę, a w jeszcze innej auto nad wężykiem. Szersze zestawienie symboli zbiera przewodnik po kontrolkach w samochodzie, a przypadek lampek rozróżnianych samym kształtem opisuje tekst o kontrolce z kluczem.
Co naprawdę wyłącza przycisk
Przycisk oznaczony autem ze śladami poślizgu wygląda jak wyłącznik całej elektroniki stabilizującej. Zwykle nią nie jest. W Astrze K krótkie naciśnięcie wyłącza wyłącznie kontrolę trakcji, a „gdy układ TC zostanie wyłączony, układ ESC pozostanie aktywny, lecz z wyższym progiem zadziałania”. Dopiero przytrzymanie przycisku wyłącza oba układy.
| Czynność | Kontrola trakcji | ESC |
|---|---|---|
| Krótkie naciśnięcie | wyłączona | aktywny, wyższy próg zadziałania |
| Przytrzymanie przycisku | wyłączona | wyłączony |
| Ponowne uruchomienie silnika | włączona automatycznie | włączony |
Praktyczny wniosek: wyłączanie kontroli trakcji ma sens tylko tam, gdzie buksowanie jest potrzebne — przy ruszaniu z głębokiego śniegu, błota albo piasku. Poza tym scenariuszem przycisk nic nie daje, a w aucie z usterką nie zgasi świecącej lampki, bo ta nie sygnalizuje wtedy stanu włączenia, tylko awarię.
Kontrolka kontroli trakcji a badanie techniczne
W katalogu usterek (Dz.U. 2022 poz. 2066) kontrola trakcji nie występuje — jest za to pozycja 7.12 dotycząca elektronicznego systemu stabilizacji (ESC), „jeżeli jest zamontowany/wymagany”. Wszystkie sześć wymienionych w niej usterek ma tę samą klasyfikację: usterka poważna (UP).
| Poz. 7.12 katalogu usterek | Klasyfikacja |
|---|---|
| a) Brak lub uszkodzenie czujników prędkości obrotowej kół | UP |
| b) Uszkodzenie przewodów instalacji elektrycznej | UP |
| c) Brak lub uszkodzenie innych elementów | UP |
| d) Uszkodzenie lub nieprawidłowe działanie przełącznika | UP |
| e) Wskaźnik samodiagnostyki ESC wskazuje dowolny rodzaj awarii | UP |
| f) System wskazuje awarię przez interfejs elektroniczny | UP |
Kiedy ESC jest „wymagany”, rozstrzyga rozporządzenie (WE) nr 661/2009: od 1 listopada 2011 r. nowe typy aut osobowych (M1) i dostawczych (N1) nie dostawały bez niego homologacji, a od 1 listopada 2014 r. świadectwa zgodności takich nowych pojazdów przestały być uznawane. Auto zarejestrowane jako nowe po tej dacie ma więc ESC w wyposażeniu obowiązkowym — i świecąca lampka samodiagnostyki jest wtedy usterką poważną, czyli wynikiem negatywnym z terminem na naprawę. W starszym aucie bez ESC pozycja 7.12 nie ma zastosowania. Ten sam mechanizm przy układzie hamulcowym opisuje tekst o kontrolce ABS.
Najczęstsze pytania
Czy można jeździć ze świecącą kontrolką kontroli trakcji? Można, ale bez wsparcia układu. Najczęstszą przyczyną jest uszkodzony czujnik prędkości obrotowej koła — ten sam, z którego korzysta ABS, dlatego obie lampki zwykle zapalają się razem.
Kontrolka ABS i kontroli trakcji świecą razem — co to znaczy? Prawie zawsze jeden wspólny element wejściowy: czujnik koła, jego przewód albo sterownik hamulcowy. Rozwinięcie w tekście o kontrolce ABS.
Jak wygląda kontrolka kontroli trakcji? Nie ma jednego wzoru — patrz tabela pozycji regulaminu nr 121 wyżej. Najczęściej jest to sylwetka auta nad dwoma wężykami śladów poślizgu, litery ASR, TC lub TCS albo ten sam symbol z dopiskiem OFF.
Czym różni się od kontrolki ESP? Kontrola trakcji działa przy ruszaniu i przyspieszaniu, ESP dodatkowo przy zmianie kierunku, gdy auto wpada w pod- lub nadsterowność. W wielu autach obie funkcje dzielą jedną lampkę. Zachowanie samej lampki ESP rozbiera tekst o kontrolce ESP.
Źródła
- Regulamin EKG ONZ nr 121 — jednolite przepisy dotyczące homologacji pojazdów w zakresie rozmieszczenia i oznaczenia urządzeń sterowania ręcznego, kontrolek i wskaźników (tabela 1, pkt 5.2.1, pkt 5.2.2)
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 27 września 2022 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów (Dz.U. 2022 poz. 2066), katalog usterek, poz. 7.12
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 661/2009, art. 12 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 i 5
- Instrukcja obsługi Opel Astra K — układ kontroli trakcji i układ stabilizacji toru jazdy
