Prostownik 3,8–5 A naładuje akumulator 60 Ah rozładowany do połowy w 12–16 godzin. Prąd dobiera się na poziomie mniej więcej 10% pojemności, ale domowe prostowniki dają mniej — i dlatego trwa to dłużej, niż wynika z prostego dzielenia. Tryb AGM różni się napięciem: 14,7 V zamiast 14,4 V. Tryb 0,8 A do akumulatora samochodowego się nie nadaje.
Jaki prąd ustawić
Reguła, którą powtarza cała branża, mówi o prądzie równym 10% pojemności: dla akumulatora 60 Ah to 6 A. Problem w tym, że popularne prostowniki domowe tyle nie dają. Bosch C3 ma w trybie samochodowym 3,6 A, w trybie zimowym i AGM 3,8 A — czyli 6,0–6,3% pojemności akumulatora 60 Ah. To nie błąd konstrukcyjny, tylko świadomy kompromis: niższy prąd grzeje ogniwa mniej i mniej gazuje elektrolit, kosztem czasu.
Drugi parametr jest ważniejszy od prądu i prawie nigdy nie trafia do poradników: napięcie końca ładowania. To ono rozstrzyga, czy akumulator dojdzie do pełna, czy zatrzyma się na 85%.
| Tryb | Napięcie | Prąd | Do jakiego akumulatora |
|---|---|---|---|
| 12 V, małe pojemności | 14,4 V | 0,8 A | poniżej 14 Ah; także AGM powyżej 14 Ah w wolnym tempie |
| 12 V, samochodowy | 14,4 V | 3,6 A | powyżej 14 Ah, typ WET i większość żelowych |
| 12 V, zimowy / AGM | 14,7 V | 3,8 A | powyżej 14 Ah w niskiej temperaturze oraz AGM |
| konserwacja (float) | 13,6 V | — | podtrzymanie po zakończonym ładowaniu |
| regeneracja | 16,5 V | — | akumulator zasiarczony, maksymalnie 7 godzin |
Wartości z instrukcji prostownika Bosch C3 (zakres 1,2–120 Ah). Mniejszy sprzęt pracuje podobnie: VOLT COMPACT 12 V 4 A ładuje napięciem 14,8 V ±0,3 V w trzech stopniach — stały prąd, stałe napięcie, podtrzymanie — i obsługuje 4–40 Ah. Różnica 0,3 V między trybem WET a AGM nie jest kosmetyczna: akumulator AGM ładowany do 14,4 V zostaje niedoładowany, a mokry ładowany do 14,7 V traci wodę szybciej, niż powinien.
Ile to trwa naprawdę
Tabela czasów z instrukcji VOLT COMPACT daje liczbę, której nie ma w żadnym poradniku — i pozwala wyprowadzić przelicznik.
| Pojemność | Czas wg producenta | Czas teoretyczny przy 4 A | Narzut |
|---|---|---|---|
| 4 Ah | 2 h | 1,0 h | ×2,0 |
| 10 Ah | 5 h | 2,5 h | ×2,0 |
| 15 Ah | 8 h | 3,8 h | ×2,1 |
| 20 Ah | 10 h | 5,0 h | ×2,0 |
| 40 Ah | 20 h | 10,0 h | ×2,0 |
Współczynnik trzyma się 2,0 na całym zakresie. Oznacza to, że prostownik dowozi średnio połowę swojego prądu znamionowego: pełny prąd płynie tylko w pierwszej fazie, a w fazie stałego napięcia maleje tym bardziej, im bliżej pełna. Stąd praktyczny wzór: czas w godzinach = 2 × (brakujące amperogodziny ÷ prąd znamionowy).
Ile dla akumulatora 60 Ah
Brakujące amperogodziny liczy się ze stanu naładowania, a ten odczytuje się z napięcia spoczynkowego po dobie postoju — tabelę napięć i odpowiadających im procentów ma wpis o doborze akumulatora. Dalej jest już arytmetyka.
| Stan naładowania | Deficyt (60 Ah) | Prostownik 0,8 A | 3,8 A | 5 A |
|---|---|---|---|---|
| 75% | 15 Ah | 37 h | 7,9 h | 6,0 h |
| 50% | 30 Ah | 75 h | 15,8 h | 12,0 h |
| 25% | 45 Ah | 112 h | 23,7 h | 18,0 h |
Dwie liczby w tej tabeli są pułapką. Bosch C3 ma zabezpieczenie czasowe: proces ładowania dłuższy niż 41 godzin przerywa pracę i przełącza urządzenie w stan czuwania. Tryb 0,8 A przy akumulatorze 60 Ah rozładowanym do połowy wymaga 75 godzin, więc zabezpieczenie zadziała na długo przed końcem — i rano zastaniesz akumulator w połowie drogi. Tryb małego prądu jest do motocykla i do podtrzymania, nie do ładowania samochodu.
Czy wyjmować akumulator z auta
Instrukcja nie wymaga wyjmowania, ale narzuca kolejność. Najpierw podłącza się zacisk dodatni, potem ujemny, i dopiero na końcu wtyczkę sieciową do gniazdka — przy odłączaniu odwrotnie: najpierw kabel sieciowy, potem zaciski. Gdy akumulator zostaje w pojeździe, jako pierwszy odłącza się zacisk ujemny. Zacisków wolno dotykać wyłącznie za izolację i nigdy obu naraz przy pracującym urządzeniu.
Jest jeszcze funkcja, która działa bez pytania. Jeśli napięcie na starcie mieści się między 7,5 a 10,5 V, prostownik sam przechodzi na ładowanie impulsowe i wraca do wybranego trybu dopiero po przekroczeniu 10,5 V. Poniżej 7,5 V urządzenie w ogóle nie zaczyna pracy — taki akumulator jest dla domowego prostownika poza zasięgiem.
Ładowanie z sieci to osobna sprawa od tego, co robi alternator podczas jazdy (13,8–14,4 V, opisane przy kontrolce akumulatora), i od awaryjnego rozruchu z kabli, który stanu naładowania nie poprawia prawie wcale. Koszt prądu jest pomijalny: 30 Ah przy 14 V to ok. 0,42 kWh, czyli grosze w rachunku utrzymania auta.
Najczęstsze pytania
Ile amperów do akumulatora 60 Ah? Reguła mówi 6 A, domowe prostowniki dają 3,6–5 A i to wystarcza. Prąd wyższy niż 10% pojemności grzeje ogniwa bez zysku na czasie.
Czy można ładować akumulator bez odłączania klem? Tak, instrukcje prostowników automatycznych to dopuszczają. Przy odłączaniu zdejmuje się wtedy najpierw zacisk ujemny.
Czy AGM ładuje się tak samo jak zwykły? Nie — wymaga 14,7 V zamiast 14,4 V, czyli osobnego trybu. Na trybie dla akumulatorów mokrych pozostanie niedoładowany.
Ile trwa ładowanie całkiem rozładowanego akumulatora? Przy 3,8 A i pojemności 60 Ah licz 24 godziny i więcej. Jeśli napięcie spadło poniżej 7,5 V, prostownik może w ogóle nie ruszyć.
Co robi tryb regeneracji? Podnosi napięcie do 16,5 V, żeby rozbić siarczan ołowiu na płytach. Producent ogranicza go do 7 godzin — dłuższa praca na tym napięciu szkodzi.
Źródła
- Instrukcja obsługi prostownika Bosch C3 (0 189 999 030), wydanie polskie, Conrad Electronic — tryby, napięcia, zabezpieczenia czasowe.
- Instrukcja obsługi prostownika VOLT COMPACT 12 V 4 A / 6 V 2 A LCD, VOLT Polska — dane techniczne i tabela czasów ładowania.
